Artikelen

Van eigenaar naar hoeder

En als een plek werd toevertrouwd in plaats van bezeten, naar de zorg die we haar geven?

Door AI vertaalde pagina · Help ons haar te verbeteren
Van eigenaar naar hoeder

Vandaag wordt een plek bezeten. Iemand houdt de titel, kocht ze of erfde ze, en kan ermee doen wat hij wil: ze onderhouden of laten verkommeren, bewaren of laten verloederen, ze doorverkopen aan de meestbiedende. Het eigendom verleent een bijna absoluut recht, los van de kwaliteit van de band tussen de persoon en de plek. De Sageocratie verschuift deze verhouding met een eenvoudig idee: een plek wordt niet bezeten, ze wordt toevertrouwd.

Bezitten, of zorg dragen

Landbouwgrond, een werkplaats, een natuurruimte worden toevertrouwd aan wie er met de grootste juistheid en duurzaamheid voor zorgt; een woning aan wie er woont. Dit hoederschap is geen vaag moreel beginsel: het collectief erkent het als een volwaardige bijdrage, op gelijke voet met voortbrengen of verzorgen. De verschuiving lijkt onopvallend; toch raakt ze een van de grondslagen van onze samenlevingen. Waar het eigendom het recht op een plek scheidt van de manier waarop ze behandeld wordt, verenigt het hoederschap ze: wat de band met de plek grondt, is niet langer een titel, maar de werkelijke zorg die men eraan besteedt.

Niet bij decreet, maar uit samenhang

Niets daarvan gebeurt bij decreet of van de ene dag op de andere. Nog vóór de Kanteling kan dit beginnen waar het toegestaan is, met de plekken die van hand veranderen: erfenissen, verkopen, herwonnen braakland. Na de keuze van het volk treden alle plekken deze logica binnen: vanaf de vastgestelde dag de plekken die verhuurd of opgehoopt waren, in de loop van een generatie de plekken die men bewoont, zonder dat iemand zijn dak boven het hoofd verliest. Een hoeder die met kwaliteit voor een plek blijft zorgen, blijft er. Houdt hij duurzaam op te zorgen voor een stuk grond of een productieplaats, dan wordt die plek aan iemand anders toevertrouwd, volgens een vooraf bekende regel, in stappen toegepast en altijd betwistbaar, nooit door een beslissing van bovenaf. Niet als straf, maar uit samenhang. De woning waarin men leeft, wordt daarentegen nooit afgenomen van wie er woont, er zorg voor draagt en zijn buren, zijn huisgenoten en het levende niet ernstig schaadt: kan hij haar niet meer onderhouden, dan helpt het collectief hem. Grond verandert niet langer van hand als een aan de meestbiedende verkochte waar; ze verandert van hoeder zoals men een estafettestok doorgeeft, overhandigd aan wie heeft getoond dat hij er met de grootste juistheid voor zal zorgen.

Wat het onmogelijk maakt

Zo gezegd kan de verandering bescheiden lijken. Toch maakt ze grondspeculatie veel moeilijker, het opkopen van gronden door enkele fortuinen, de uitputting van bodems door kortetermijnpraktijken. En ze maakt omgekeerd mogelijk: het geduldige doorgeven, de langdurige regeneratie, de zorg voor wat één enkel leven overstijgt. Deze logica geldt voor gronden, maar ook voor woningen: een woning houdt op een belegging te zijn en wordt weer een plaats van leven, die men bewoont, waarvoor men zorgt en die men doorgeeft. Hoe deze overgang concreet wordt ingericht, zonder iemand de plek te ontnemen waar hij leeft en zonder chaos te scheppen, en wat ze voor ieder verandert, zal het boek, dat nog moet verschijnen, ontvouwen; dit artikel stelt enkel het beginsel.

Deel dit artikel