Ontwerpgrondwet

Alles is verbonden

De Sageocratie erkent dat elk mens, elke groep, elk natuurlijk milieu leeft in verbinding met wat het omringt en daarvan afhangt. Deze verbindingen zijn de voorwaarde zelf van het leven. Een organisatie die ze negeert, maakt zichzelf kwetsbaar.

Zien voordat men beslist

Een goede beslissing hangt eerst af van een goede blik op de situatie. Wie beslist, moet haar vóór alles begrijpen. Zijn recht om te beslissen komt niet uit zijn rang en niet uit zijn vermogen: het is altijd het volk dat hem die taak toevertrouwt, voor een tijd. Besturen is goed kijken voordat men handelt.

Aan het geheel denken

Een beslissing, een handeling of een organisatie wordt beoordeeld op haar directe gevolgen, maar ook op haar gevolgen voor het geheel. Een samenhangende beslissing lost een probleem in haar eigen domein niet op door het elders neer te leggen. Zij kijkt ruim genoeg om niet verderop of op een andere schaal de wanorde te scheppen die zij wil oplossen.

Overeenstemming zoeken

De Sageocratie zoekt eerder de syntonie dan het compromis: een overeenstemming die ontstaat wanneer de behoeften van mensen, wat de werkelijkheid toelaat en het evenwicht van het levende ophouden elkaar tegen te werken. Niemand beslist haar door de knoop door te hakken: zij komt wanneer men een situatie goed genoeg begrijpt om de spanningen vanzelf te laten oplossen. Een beslissing is alleen in syntonie genomen als niemand een bezwaar handhaaft. Komt de syntonie er niet, dan wordt er gestemd. Eén enkel bezwaar houdt de beslissing niet tegen, zelfs niet het bezwaar van de persoon die de beslissing betreft: die persoon wordt gehoord en kan zich tot de rechter wenden. Wie een openbaar ambt bekleedt, stemt in het openbaar, omdat hij er verantwoording voor aflegt; burgers en juryleden stemmen in het geheim. Het bezwaar waarop men geen antwoord heeft gevonden, blijft samen met de beslissing op schrift staan.

De bijdrage erkennen

Alles wat een groep werkelijk helpt om overeind te blijven en goed te leven, is een bijdrage, zichtbaar of niet, meetbaar of niet. De Sageocratie erkent ze allemaal, ook die welke onze huidige systemen negeren. Ieder kiest vrij wat hij inbrengt; zijn waardigheid hangt er nooit van af, en hij heeft recht op rust.

Instaan voor wat men ziet

Onze verantwoordelijkheid houdt niet op bij de grenzen van onze rol of ons domein: zij reikt zo ver als wat wij zien. Wanneer wij zien hoezeer alles van alles afhangt, is zij geen van buitenaf opgelegde dwang meer, maar een vanzelfsprekendheid die wij in ons dragen.

Onderweg bijsturen

Een levende organisatie ligt nooit vast. Zij verandert met wat zij beleeft, met wat er om haar heen beweegt, met wat zij leert. Een fout is er een kostbare informatie: zij maakt het mogelijk bij te sturen voordat de spanningen uitlopen op een breuk. Evaluatiemomenten, vooraf vastgelegd door de aangenomen tekst, dienen om de koers bij te sturen. Zij zijn openbaar en kijken naar de staat van het essentiële, van de gezondheid en van het levende, niet alleen naar wat er wordt geproduceerd. Men zet pas een volgende stap wanneer de vorige standhoudt.

Het levende en zijn rechten respecteren

Het levende (de mensen; de dieren, die kunnen voelen; de natuurlijke milieus; het leven van menselijke groepen) is geen hulpbron om uit te buiten. Het is het kader van elke menselijke organisatie. Een beslissing die het blijvend beschadigt, hier of elders, gaat in tegen wat het samenleven mogelijk maakt. Wanneer ernstige en onomkeerbare schade mogelijk is, komt de twijfel het levende ten goede. Dit respect strekt zich uit tot wie na ons geboren zullen worden en, over de grenzen heen, tot wat aan niemand toebehoort: de oceanen, de lucht en het klimaat, de polen, de ruimte.

De natuur heeft rechten die niemand kan afnemen. De bossen, de rivieren, de bodems, de zeeën en de fauna en flora die hun eigen zijn, hebben het recht te bestaan, zich te vernieuwen en volgens hun eigen cycli te leven. Dieren zijn nooit dingen, noch koopwaar: er wordt geen handel in gedreven, en de bestaande handel houdt op in vooraf aangekondigde stappen. Of ze nu gehouden, gevist of vrij zijn, men bespaart hun, van hun geboorte tot hun dood, elk lijden en elke angst die men weet te vermijden. Wat hun wordt aangedaan, wordt niet verborgen. Het volk kiest de regels die de natuur en de dieren beschermen: het kan ze veranderen om verder te gaan of om het beter te doen, nooit om ze minder te beschermen.

Voor de rechter heeft de natuur een stem. Hoeders van de natuur spreken in haar naam, en voor wie na ons geboren zal worden, en kunnen vragen dat een einde komt aan wat te ver gaat. Het volk kiest hen onder wie haar kent: wetenschappers, natuurkenners en allen die geleerd hebben haar te observeren en naar haar te luisteren. Iedereen kan haar ook verdedigen. Wie haar schade toebrengt, staat daarvoor in en herstelt.

Zo dichtbij mogelijk beslissen

De macht om te beslissen behoort niet aan een centrum: zij vertrekt altijd van het meest nabije niveau. De rentmeester van een plek, wie er woont of haar bewerkt, beslist erover; daarna beslissen de gemeenschap, de regio en het land elk over wat hen aangaat. Ieder doet dat zolang hij noch het levende noch anderen schaadt: hij beschadigt alleen wat de aarde, het water of de lucht kunnen herstellen, en legt zijn buren geen nieuwe last op die zij niet hebben aanvaard. Een gemeenschap die het levende of haar buren schaadt, staat daarvoor in: de rechter kan haar opleggen ermee op te houden en te herstellen. De rechter kan ook, voor een tijd, aan de regio of het land de taak toevertrouwen om in de plaats van deze gemeenschap te beslissen, maar alleen over wat die schade betreft. Een gemeenschap, dat is een wijk, een dorp, een gemeente, of een nieuwe plek waar mensen ervoor kiezen zich samen te vestigen, met respect voor het levende en voor de gestemde regels van ruimtelijke ordening. Zij kan haar oude manieren van beslissen behouden, een raad van ouderen of een dorpsvergadering, als ieder, vrouw of man, jong of oud, er het woord heeft, en als zij respecteren wat nooit in stemming wordt gebracht. Zij voor wie het leven een weg is, nomadische volkeren, woonwagenbewoners, mensen van de zee, kunnen onder elkaar een gemeenschap vormen, en worden onthaald in de gemeenschappen die zij doorkruisen. Hun routes, hun waterputten en hun pleisterplaatsen zijn gemeengoed dat niemand voor hen kan afsluiten, zolang zij noch het levende noch anderen schaden. Ieder maakt deel uit van de gemeenschap van de plek waar hij woont; een gemeente die meerdere wijken of dorpen omvat, beslist samen met hen over wat hen allemaal aangaat. Wanneer een vraag meerdere gemeenschappen aangaat, stuurt elk een van de hare voor een tijd, en kan die terugroepen. De wetten die het volk aanneemt, gelden overal. Maar het land legt een gemeenschap alleen een project op als het van nationaal belang is en noch het levende noch haar schaadt. Bij onenigheid beslissen onafhankelijke rechters.

In het volle licht beslissen

Wanneer informatie verborgen wordt, in vakjes opgesloten of in stukken gehakt, ziet niemand nog het geheel, en ontstaan er onevenwichten. De beslissingen die het gemeenschappelijke leven aangaan, hun redenen en wie ze neemt, zijn voor iedereen bekend. Buiten de stemming, de beraadslagingen van juryleden, de bronnen van journalisten en wat men toevertrouwt aan wie verzorgt, verdedigt of helpt zich te verzoenen, blijft alleen geheim wat levens beschermt, onder toezicht van een onafhankelijke instantie. Maar ieders privéleven is beschermd: de beslissingen en de erkende bijdragen zijn openbaar, maar nooit wat zij onthullen over de gezondheid, de geloofsovertuigingen of het privéleven van anderen, noch wat men beleeft, denkt of koopt.

Geen enkele beslissing die een persoon raakt, wordt aan een machine alleen overgelaten. Wat de gemeenschappelijke hulpmiddelen over iemand weten, dient alleen voor het gebruik waarvoor hij het heeft toevertrouwd, of, anoniem, om de behoeften van allen te kennen. Niemand heeft een scherm nodig om het essentiële te ontvangen of om te stemmen.

Het volk

Het volk, dat zijn de burgers van het land: wie het waren op de dag dat het voor de Sageocratie koos, wie het worden, hun kinderen, en elk kind dat in het land wordt geboren. Wie van elders komt, wordt burger wanneer hij het grootste deel van het jaar in het land woont, sinds een bij wet vastgestelde tijd, en deelneemt aan het gemeenschappelijke leven. Hij moet ook een taal van het land spreken, of die leren met de aangeboden hulp, en zich er publiekelijk toe verbinden deze grondwet te respecteren. Wie er geboren is maar elders is opgegroeid, blijft burger; wanneer hij er komt wonen, verbindt hij zich er eveneens toe deze grondwet te respecteren en neemt hij deel aan het gemeenschappelijke leven. Respecteren is niet aansluiten: niemand hoeft een overtuiging te delen om burger te zijn.

Voordat hij burger is, neemt wie van elders komt deel aan de beslissingen van zijn gemeenschap. Als hij ernstige daden pleegt die de wet verbiedt, kan de rechter hem, als laatste middel, het recht ontnemen om te blijven. Maar niemand wordt ooit teruggestuurd naar oorlog, vervolging of een onbewoonbaar geworden land. Alleen de rechter kan een burgerschap ontnemen, en alleen een burgerschap dat door een leugen is verkregen.

Elke burger stemt vanaf eenzelfde leeftijd, bij wet vastgesteld. Vóór die leeftijd heeft elk kind recht op het woord: zijn gemeenschap luistert naar hem over wat hem raakt en over wat iedereen raakt, en wat hij zegt, telt. De stemmingen worden georganiseerd door een onafhankelijke instantie, die waarborgt dat ze geheim blijven en eerlijk worden geteld.

De macht van het volk

De macht behoort aan het volk. Niemand regeert in zijn plaats, en niemand maakt carrière in een ambt dat het volk toevertrouwt, of verrijkt zich met een openbaar ambt.

Een Raad van de Sageocratie stelt de wetten voor, en het volk beslist. Zijn leden komen uit alle regio's en uit alle domeinen van het leven. Voorgedragen door de inwoners van de regio's, worden zij gekozen om hun bekwaamheid en hun vermogen om overeenstemming te zoeken, zonder campagne te voeren en zonder belangenconflict. Het volk keurt hen een voor een goed, voor een termijn die het één keer kan verlengen, en kan hen ontslaan. Ieder kiest de tijd die hij eraan geeft, en wordt naar die mate vergoed. Als een van hen vertrekt, gaan de anderen door, en alleen het volk keurt goed wie hem vervangt.

Naar buiten vertegenwoordigt de Raad het land en onderhandelt hij over de verdragen. Het volk neemt de wetten en de verdragen aan of verwerpt ze, bij meerderheid van de uitgebrachte stemmen, behalve wat deze grondwet voorbehoudt aan een meerderheid van twee derde; wat het verwerpt, laat in stand wat bestond. Genoeg burgers kunnen het altijd een vraag voorleggen. Vóór elke stemming ontvangt ieder tijdig eenvoudige en eerlijke informatie, die de redenen voor elke tekst en de bezwaren die hij oproept in gelijke mate weergeeft.

Tijdens de doortocht leidt de Raad die ook. Bij elk evaluatiemoment eindigt deze opdracht, tenzij het volk haar verlengt. Wanneer zij eindigt, komen alle leden van de Raad opnieuw voor het volk; deze nieuwe goedkeuring telt niet als de enige toegestane verlenging. De Raad houdt dan alleen nog wat het hele land en zijn betrekkingen met de wereld aangaat.

In een noodsituatie, als er geen tijd is om het volk te raadplegen, handelt de getroffen gemeenschap, of de Raad als de noodsituatie haar te boven gaat, voor ieders ogen. Wat dan wordt beslist, gaat niet verder dan de noodsituatie vereist en houdt met haar op, uiterlijk na een vooraf bij wet vastgestelde termijn. Alleen het volk kan die termijn verlengen, of deze maatregelen voor dezelfde noodsituatie opnieuw nemen. Zelfs dan schort niets de waardigheid op, het leven, de gelijkheid van allen, de lichamelijke integriteit, het recht op een dak en op het essentiële, de vrijheid om te geloven, zich te uiten en te informeren, het recht om zich voor de rechter te verdedigen en alleen gestraft te worden volgens een precieze, vooraf bekende wet, het toezicht van de rechter op elke vrijheidsberoving en op de noodmaatregelen zelf, de weigering om wapens te dragen, of de stemming.

Weinig wetten, en duidelijke

Een samenleving die ziet wat haar verbindt, heeft weinig wetten nodig. Zij berusten op een eenvoudig beginsel: wat men anderen en het levende aandoet, doet men zichzelf aan. Anderen niet schaden, het levende niet blijvend beschadigen, de aangerichte schade herstellen: al het andere vloeit daaruit voort. De wetten zijn kort, algemeen, geschreven om door iedereen begrepen te worden, en elke wet zegt waarom zij bestaat. De uitvoeringsregels die een wet niet kan bevatten, worden binnen haar kader vastgesteld, bekendgemaakt en kunnen voor de rechter worden betwist. Een te ingewikkelde wet wordt herschreven, in plaats van door een andere te worden verbeterd, en een wet die niet meer dient, wordt ingetrokken: telkens wanneer het volk wetten aanneemt, stelt de Raad het ook voor er andere in te trekken. Hoe beter ieder begrijpt wat hem verbindt, hoe minder wetten er nodig zijn. Wat de wet niet zegt, wordt op elk niveau, van de gemeenschap tot het land, geregeld door de dialoog, het herstel en het gezond verstand van burgers die hun beslissingen uitleggen. Wie schade heeft veroorzaakt, wordt eerst geholpen te begrijpen wat hij heeft gedaan, en het antwoord blijft in verhouding tot de schade. Maar niemand wordt gestraft zonder een precieze, vooraf bekende wet.

Wat nooit in stemming wordt gebracht

Geen enkele stemming en geen enkele overeenstemming in syntonie kan de volgende waarborgen ontnemen of beperken:

• het leven en de waardigheid van ieder, en de gelijkheid van allen, vrouwen en mannen; niemand wordt ter dood veroordeeld, gefolterd of in dienstbaarheid gehouden;
• zeggen, schrijven en publiceren wat men denkt;
• geïnformeerd worden door een vrije pers: een nieuwsmedium behoort alleen toe aan wie het maakt, nooit aan een bedrijf of aan aandeelhouders van buitenaf, alleen journalisten beslissen wat wordt gepubliceerd, en de pers legt tegenover burgers verantwoording af voor de feiten die zij beweert, nooit tegenover een macht;
• samenkomen, zich verenigen, zich verzetten en staken;
• vrij stemmen en, als burger, in het geheim;
• leren, zonder dat enig geloof of enig wereldbeeld wordt opgelegd, zelfs dit niet;
• geloven, niet geloven of van geloof veranderen, en nooit gedwongen worden wapens te dragen;
• zijn privéleven en de integriteit van zijn lichaam en geest behouden: niemand wordt behandeld zonder zijn toestemming, tenzij hij die niet kan geven;
• vrij gaan en komen, vertrekken, en terugkeren naar zijn land;
• alleen opgesloten worden op beslissing van de rechter; in een noodsituatie toetst die deze opsluiting onmiddellijk, en daarna onderzoekt hij haar regelmatig opnieuw;
• nooit beroofd worden van een dak, van zijn dagelijkse bezittingen of van het essentiële, noch van de plek waar men woont zolang men er zorg voor draagt en zijn buren, zijn huisgenoten of het levende niet ernstig schaadt (artikel 15).

Elk kind wordt beschermd tegen elk geweld, gehoord in wat hem aangaat, en wat hem raakt, wordt eerst in zijn belang beslist. Zijn ouders hebben bij hem de eerste plaats; het kind wordt alleen van hen gescheiden door een beslissing van de rechter, om het te beschermen. Niemand wordt gehuwd zonder zijn vrije en volle instemming, noch voordat hij volwassen is.

Niemand mag worden uitgesloten om zijn geboorte, zijn huidskleur, zijn godsdienst, zijn taal, zijn afkomst, zijn geslacht, zijn seksuele gerichtheid, zijn handicap, zijn gezondheidstoestand of zijn meningen.

Elke beslissing die een persoon raakt, kan aan de rechter worden voorgelegd. Daar oordelen burgers in syntonie, zoeken eerst naar herstel en geven de redenen van hun beslissing, die zonder namen worden bekendgemaakt, opdat vergelijkbare zaken op dezelfde wijze worden beoordeeld. Zij worden voorgelicht door onafhankelijke rechters, die het volk kiest voor een tijd die niet kan worden verlengd, en die over deze waarborgen waken. Een rechter staat in voor zijn daden: iedereen kan een klacht over hem indienen. Een onafhankelijke jury, waarin ook bij loting aangewezen burgers zitting hebben, kan hem afzetten wegens een vastgestelde ernstige fout, nooit wegens wat hij heeft geoordeeld. Een onafhankelijke instantie ontvangt van niemand bevelen; haar leden dienen voor een tijd, goedgekeurd door het volk, en worden nooit gekozen door wie zij controleert. Zij staan in voor hun daden zoals de rechters. Voor de rechter geldt ieder als onschuldig zolang zijn schuld niet is bewezen, kan hij zich verdedigen, kosteloos bijgestaan door een verdediger van zijn keuze, en in beroep gaan. Bij niemand wordt de woning doorzocht of de communicatie gelezen zonder toestemming van een rechter, behalve om een leven te redden, en dan wordt de zaak onmiddellijk aan de rechter voorgelegd. Niemand wordt gestraft voor een daad, tenzij een precieze, vooraf bekende wet die verbood.

Geen enkele autoriteit, geen enkele gemeenschap, geen enkele meerderheid kan deze waarborgen ontnemen, noch de rechten van de natuur. Deze vrijheden worden uitgeoefend zonder anderen te schaden: alleen een precieze, vooraf bekende wet kan het misbruik ervan beperken, zonder ooit de kern ervan aan te tasten. Wanneer twee van deze waarborgen met elkaar botsen, zoeken de rechters de beslissing die de kern van de ene en van de andere bewaart, en zeggen zij waarom.

Het essentiële voor ieder, de toevertrouwde aarde

Het essentiële is voor ieder gewaarborgd, zonder voorwaarde: leven in een gezond milieu; een woning hebben; holistische zorg krijgen, die naar de hele persoon kijkt, met de hulp die een handicap vereist; leren; het nodige water en de nodige energie hebben, de voedingsmiddelen die essentieel zijn voor een gezond leven, kleding en de middelen om te communiceren. Allen brengen het voort, ieder naar zijn vermogen. Elke gemeenschap spant zich vanaf de eerste dag in om zelf haar voedsel en haar energie voort te brengen, voor zover haar grond het toelaat. Wat zij te veel heeft, deelt zij met de gemeenschappen die tekortkomen. Tijdens de doortocht groeit het aandeel van het gewaarborgde voedsel met wat de aarde, weer levend geworden, kan geven. Er worden voorraden aangehouden; als het essentiële ontbreekt, wordt het naar behoefte gedeeld, voor ieders ogen.

De aarde, het water en de woonplekken zijn geen beleggingen: zij zijn toevertrouwd aan wie ze bewonen of bewerken, en er zorg voor dragen. De oorspronkelijke volkeren behouden de gronden van hun voorouders. Wat men bewoont, blijft van zichzelf gedurende een generatie, en wordt daarna doorgegeven als een plek waarvan men de rentmeester is. Wat ieder thuis heeft voor zijn dagelijkse leven, behoort hem toe. Voor wat hij niet langer bezit, ontvangt ieder een gemeenschappelijke compensatie, volgens eenzelfde regel voor allen, tot een plafond dat het volk vaststelt. Wat bekend staat als schadelijk voor de gezondheid van wie het consumeert, wordt nooit aangemoedigd of betaald; in vooraf aangekondigde stappen houdt men ook op aan te moedigen en te betalen wat het levende blijvend beschadigt; wat het herstelt, wordt erkend.

Rentmeester zijn is een recht en een plicht: wie een plek bewoont, draagt er zorg voor, voor zichzelf, voor zijn buren en voor het levende. Wie dat niet kan, door leeftijd, ziekte of handicap, wordt geholpen, nooit verplaatst.

Niemand wordt verplaatst om wat hij denkt of om zijn manier van leven. Alleen wie, door precieze daden die vooraf bekende wetten verbieden, zijn buren, wie met hem samenwoont of het levende ernstig blijft schaden, ondanks de dialoog en de aangeboden hulp, kan worden verplaatst. Als het een ziekte is die hem tot schaden drijft, wordt hem eerst zorg aangeboden. Zijn gemeenschap kan hem dan een andere plek toevertrouwen waar hij zal kunnen leven zonder te schaden. Dat kan een plek zijn die een andere gemeenschap bereid is voor hem open te stellen, of een woning die de gemeenschap te zijner beschikking stelt. De rechter toetst deze beslissing opnieuw voordat hij moet vertrekken, tenzij hij ermee instemt. Hij wordt nooit zonder dak gelaten, en wie met hem samenwoont en er niets aan kan doen, mag blijven. Wanneer hij juist tegen hen geweld pleegt, wacht de rechter noch de dialoog noch de beslissing van zijn gemeenschap af: de rechter kan hem vragen onmiddellijk te vertrekken, om hen te beschermen. De activiteit die schade aanricht, moet wel ophouden. Als hij volhardt, is het aan de rechter om te zeggen wat de anderen beschermt.

De Reliances, en de overgangsmunt die ernaartoe leidt

Vanaf de eerste dag maken de Reliances zichtbaar en erkennen zij wat ieder aan de anderen en aan het levende bijdraagt. Geen geld en geen cijfer: ze zijn niet te koop, rangschikken niemand, straffen niemand en geven geen macht over anderen. Wat iemand denkt, komt er nooit in, en het essentiële hangt er nooit van af.

Om de overgang te vergemakkelijken, bestaat er een tijd lang naast hen een overgangsmunt. Ieder ontvangt er zijn deel van, volgens eenzelfde regel voor allen. Alleen een onafhankelijke openbare instantie creëert haar, binnen de grens die het volk goedkeurt, en maakt bekend wat zij creëert en waarvoor het dient. Deze munt betaalt nooit wat bekend staat als schadelijk voor de gezondheid van wie het consumeert, en houdt in vooraf aangekondigde stappen op te betalen wat het levende blijvend beschadigt, volgens criteria die het volk goedkeurt en die ieder voor de rechter kan betwisten. Zij is niet te koop, kan niet worden belegd en levert niets op. Als zij niet volstaat om alles te betalen, dient zij eerst voor wat ieder het essentiële waarborgt, te beginnen met zich voeden, een woning hebben, zich verwarmen of verkoelen, en zorg krijgen.

Wat ieder ervan bewaart, neemt elk jaar een beetje af, daarna sneller, en komt terug bij allen. Naarmate zij verdwijnt, breidt het gewaarborgde essentiële zich uit en groeit de plaats van de Reliances. Het volk kan er eerder een einde aan maken, op een aangekondigde datum, wanneer een openbare evaluatie toont dat wat zij nog betaalt op een andere manier verzekerd is. Ook de Reliances zijn een overgang: op de dag dat het vanzelfsprekend is geworden te erkennen wat ieder bijdraagt, zullen zij vanzelf kunnen verdwijnen.

De vrede en het onthaal

De Sageocratie regelt geen enkel meningsverschil met geweld. Als zij wordt aangevallen, verdedigt zij zich onmiddellijk, met respect voor het Handvest van de Verenigde Naties. Als haar volk het beslist, kan zij een aangevallen volk helpen dat haar daarom vraagt. Met andere volkeren werkt zij aan een wereld waarin geen enkel volk anderen nog hoeft te bedreigen om in vrede te leven. Zij biedt hulp, zoveel zij kan, aan volkeren die door een ramp of door honger worden getroffen. Zij houdt zich aan de verdragen die zij met andere volkeren heeft gesloten. Als een reeds gesloten verdrag in strijd is met deze grondwet, respecteert de Sageocratie het tot zij zich eruit terugtrekt, volgens de regels die dat verdrag voorziet. De strijdkrachten gehoorzamen aan de Raad, die er gezamenlijk over beslist; als de tijd ontbreekt, beslissen twee van zijn leden, vooraf aangewezen, in zijn plaats, in onderlinge overeenstemming, en leggen zij daarover onmiddellijk verantwoording af aan de Raad. De strijdkrachten beslissen nooit alleen. Een wapen dat in staat is het leven op grote schaal te vernietigen, is in strijd met het respect voor het levende: het volk wordt opgeroepen te beslissen ervan af te zien. Zolang het dit wapen behoudt, hangt het gebruik ervan nooit af van één enkele persoon. De Sageocratie onthaalt wie van elders komt, in de mate van wat zij kan dragen, onderzoekt elk verzoek om bescherming en stuurt nooit iemand terug naar oorlog, vervolging of een onbewoonbaar geworden land.

Hoe een land kiest

In elk land kan ieder vrij zeggen dat hij deze beginselen erkent, met name door zich in te schrijven op het platform van de Sageocratie. Deze inschrijvingen beslissen op zichzelf niets. Wanneer zij talrijk genoeg zijn, kunnen de democratische wegen van het land opengaan: een openbaar onderzoek van het project, de herziening die de huidige grondwet van het land vereist of, als die verbiedt te raken aan haar diepste kern, de weg die zij opent om een nieuwe aan te nemen, en daarna een referendum. Waar geen enkele weg bestaat, wacht de Sageocratie tot er een opengaat. Deze grondwet wordt alleen aangenomen met ten minste twee derde van de uitgebrachte stemmen, en genoeg kiezers: de tekst die ter stemming wordt voorgelegd, legt dit minimum vast. In een federaal land, of een land dat meerdere volkeren verenigt, legt hij ook de vereiste meerderheid in elk van hen vast, opdat geen enkel volk tegen zijn wil wordt meegesleept. Als een van hen weigert, behoudt het zijn instellingen, en wie ja heeft gezegd, kan verdergaan, als het pact dat hen verenigt dat toelaat, door met dat volk af te spreken wat zij blijven delen. Tot de dag die zij vastlegt om van toepassing te worden, zetten de bestaande instellingen hun werk voort, en keurt het volk de leden van de Raad en van de instanties goed. Op die dag komt er een einde aan de functies van wie regeerde en de wetten maakte. De openbare diensten, de gemeenten en de rechtbanken zetten hun werk voort. De bestaande wetten blijven geldig zolang men ze niet verandert en zij niet in strijd zijn met deze grondwet. De tekst die ter stemming wordt voorgelegd, zegt welke wetten op de vastgestelde dag ophouden te gelden; voor de andere zeggen onafhankelijke rechters, bij twijfel, wat ermee in strijd is. De zittende rechters blijven in functie tot het volk hun opvolgers kiest. De burgerjury's doen geleidelijk hun intrede in de rechtbanken, in het tempo dat de aangenomen tekst vastlegt; alleen het volk kan dat tempo vertragen. Deze grondwet omzeilt niets en legt niets op: zij zet in beweging wat al bestaat, met een nieuwe legitimiteit.

De tekst herzien, en kunnen terugkeren

Men kan deze grondwet herzien om verder te gaan in wat zij heeft begrepen. Zij vraagt dat men dit nooit doet in het belang van enkelen, noch onder druk van wat bestaat, noch uit vermoeidheid tegenover de inspanning. Elke herziening volgt dezelfde weg als de aanneming van de tekst, met dezelfde eis: een openbaar onderzoek van het project, daarna een referendum, dat haar alleen aanneemt met ten minste twee derde van de uitgebrachte stemmen en genoeg kiezers, en, in een federaal land of een land dat meerdere volkeren verenigt, met de vereiste meerderheid in elk van hen (artikel 18). Het is altijd het volk dat beslist, ook over terugkeren. Het volstaat dat een bepaald aantal burgers erom vraagt om deze weg te openen. Dat aantal wordt bij wet vastgesteld, op een niveau dat burgers werkelijk kunnen halen, en geen enkele autoriteit, geen enkele herziening kan deze weg afsluiten. Niets kan de waarborgen ontnemen die nooit in stemming worden gebracht, noch de rechten van de natuur; de manier om ze te dienen kan veranderen, maar nooit om ze te verzwakken. Vóór elk herzieningsreferendum zeggen onafhankelijke rechters publiekelijk of het project ze respecteert.