Een boek geschreven in het Frans, waarvan de visie nog vóór de verschijning in zeventien talen wordt voorgesteld, verspreid via een website ontworpen om op alle continenten gelezen te worden, die keuze is niet onbeduidend. Zij weerspiegelt een fundamentele overtuiging van het project: dat de uitdagingen waarmee onze samenlevingen geconfronteerd worden niet vanuit één enkel land gedacht kunnen worden, en dat de antwoorden die uit één enkele cultuur, één enkele taal, één enkele denktraditie voortkomen noodzakelijk onvolledig zullen zijn.
Dit artikel legt uit waarom de meertalige en wereldwijde dimensie van de Sageocratie geen toebehoren van het project is, het is een van de geldigheidsvoorwaarden ervan.
Het probleem van het universele vanuit één enkele plaats
Alle grote moderne politieke voorstellen hebben aanspraak gemaakt op universaliteit vanuit een bijzondere plaats. De liberale democratie is grotendeels in het Engels bedacht, vanuit de Britse en Amerikaanse filosofische tradities. Het marxisme is in het Duits geformuleerd, vanuit een Europese lezing van de geschiedenis. De rechten van de mens zijn in het Frans afgekondigd, vanuit een revolutie die haar eigen koloniale tegenstrijdigheden had.
Deze gedeeltelijke universalismen hebben belangrijke ideeën voortgebracht, reële instellingen, onmiskenbare vooruitgang. Zij hebben ook aanzienlijke blinde vlekken voortgebracht, werkelijkheden die hun talen en hun oorspronkelijke culturen niet wisten te zien, bevolkingsgroepen wier ervaringen geen vertaling vonden in deze conceptuele kaders.
De Sageocratie pretendeert niet aan dit probleem te ontsnappen. Zij is geboren uit een singulier denken, gedragen door een Franstalige auteur, gevoed door bijzondere filosofische en spirituele tradities. Maar zij neemt dit probleem vanaf het begin ernstig, door haar meertalige verspreiding niet op te vatten als een oppervlakkige vertaling, maar als een uitnodiging tot wederzijdse verrijking.
Wat elke taal aanbrengt
De Sageocratie in zeventien talen vertalen is geen vertaaloefening in de letterlijke zin. Het is een oefening in transpositie, in verificatie dat de centrale concepten van het project resonanties, equivalenten, eigen nuances hebben in elke taal en in elke cultuur.
Het concept syntonie bijvoorbeeld resoneert anders in het Japans, waar begrippen als ma (de juiste ruimte tussen de dingen) of musubi (de harmonieuze band) toegangswegen bieden die het Frans niet toelaat. Het concept van het levende vindt diepe weerklank in de Afrikaanse filosofische tradities, met name ubuntu (ik ben omdat wij zijn), die de betekenis ervan verrijken ver voorbij wat de Europese filosofische traditie kan formuleren. Het begrip levende bijdrage gaat van nature in dialoog met gemeenschapspraktijken die geworteld zijn in talrijke culturen van het mondiale Zuiden, waar de waarde van een daad niet gemeten wordt aan haar marktrendabiliteit maar aan haar effect op de gemeenschap.
Deze resonanties zijn geen toevalligheden. Zij suggereren dat de Sageocratie, verre van een export van een westerse wereldvisie te zijn, iets fundamentelers raakt, intuïties over rechtvaardig bestuur die talrijke menselijke tradities onafhankelijk van elkaar hebben ontwikkeld, en die het project tracht te verwoorden in een taal die toegankelijk is voor de 21e eeuw.
Waarom nu
De vraag van het moment is niet minder belangrijk dan die van de taal.
Wij beleven een zeldzame samenloop van omstandigheden die dit moment bijzonder gunstig maakt voor het opkomen van een voorstel als de Sageocratie.
De eerste voorwaarde is de gelijktijdige vertrouwenscrisis in de politieke systemen op alle continenten. Deze crisis is niet uniform, zij neemt verschillende vormen aan in Europa, in Latijns-Amerika, in Afrika, in Azië. Maar zij deelt een gemeenschappelijk kenmerk: een groeiend aantal burgers, in zeer verschillende culturele contexten, heeft het gevoel dat de bestaande instellingen niet meer in staat zijn te antwoorden op de reële uitdagingen van hun tijd. Dit gevoel schept een opening, geen garantie, maar een opening, voor alternatieve voorstellen.
De tweede voorwaarde is de wereldwijde connectiviteit. Voor het eerst in de geschiedenis kan een idee zich gelijktijdig verspreiden in tientallen landen, in tientallen talen, zonder door de filters van de nationale uitgeverijen, de dominante media of de politieke apparaten te gaan. Deze connectiviteit heeft goed gedocumenteerde perverse effecten, de desinformatie reist even snel als de waarheid, vaak sneller. Maar zij schept ook een vermogen tot verspreiding van serieuze ideeën dat dertig jaar geleden niet bestond.
De derde voorwaarde is de versnelling van de wereldwijde crises. De klimaatontregeling, de massale migraties, de pandemieën, de geopolitieke instabiliteit, deze verschijnselen scheppen een groeiende druk op de nationale politieke systemen, en maken steeds duidelijker dat nationale antwoorden op wereldwijde crises structureel onvoldoende zijn. Deze evidentie opent een ruimte voor bestuursvoorstellen die denken op de schaal waar de problemen zich werkelijk stellen.
Wat de Wereldkaart betekent
De Wereldkaart van de Sageocraten, de wereldwijde cartografie van de inschrijvingen per land, is tegelijk een praktisch instrument en een politiek symbool. Zij toont nog geen cijfers: de beweging neemt de tijd om te groeien. Alleen totalen per land, gecontroleerd door een onafhankelijke derde, zullen openbaar gemaakt worden, wanneer het moment daar is. De manier van tellen wordt daarentegen vandaag al gepubliceerd: dat is de telmethode.
Wat er ondertussen gebeurt is reëel, ook al worden de totalen nog niet getoond. Elke inschrijving wordt gedateerd en gekoppeld aan het opgegeven land; zij wordt geteld zodra het e-mailadres bevestigd is, en alleen volwassenen tellen mee voor de drempel.
Wanneer die drempel bereikt is, zal de kaart tot leven komen. Elke getelde inschrijving zal een manier zijn om deze richting als juist te erkennen, een persoon, ergens in de wereld, die besloten zal hebben dat deze richting hem paste en die ervoor gekozen zal hebben dat kenbaar te maken. De vooruitgang zal land per land zichtbaar zijn, waardoor men de verspreidingsdynamieken kan volgen, de regio’s kan identificeren waar het project wortel schiet, en kan meten wat de opiniepeilingen niet meten: een formeel uitgedrukte wil, gedateerd, vrij en herroepbaar.
De 17 talen als engagement
De zeventien talen waarin de Sageocratie verspreid wordt, zijn geen uitputtende lijst van de wereld. Zij zijn een vertrekpunt, een engagement dat het project aangaat jegens de diversiteit van de denktradities en de menselijke ervaringen die kunnen verrijken, corrigeren en verdiepen wat één enkele auteur, vanuit één enkele plaats, slechts kan schetsen.
De Sageocratie zal pas volledig zijn wat zij wil zijn wanneer zij gelezen, bekritiseerd, vertaald en getransformeerd zal zijn door personen wier ervaringen radicaal verschillen van die welke haar het leven hebben geschonken. Het is een voorwaarde voor haar geldigheid, geen risico voor haar samenhang.
Een project dat zich tot de hele wereld richt, maar alleen kan spreken tot hen die er al op lijken, is geen project voor de wereld. Het is een club.
« Een idee dat zich slechts in één taal kan uitdrukken, blijft gevangene van een cultuur. De Sageocratie wil aan alle culturen toebehoren. »
Het boek La Sageocratie, Vers une société fondée sur la conscience des liens et le respect du vivant wordt in zeventien talen gepresenteerd op sageocracy.org. Het verschijnt in september 2027.