Yalın biçimde söyleyelim: para bazen değere dair yanıltıcı bir görüntü verir. Bir çocuk büyütmek, yaşlı bir ebeveyne göz kulak olmak, canlı kalsın diye bir toprağa bakmak: bunların hiçbirinin fiyatı yoktur, oysa bir toplumu mümkün kılan da budur. Bu arada başka etkinlikler, hiçbir temel şey üretmezken hatırı sayılır fiyatlar sergiler. Sageokrasi değeri tanımanın başka bir yolunu önerir; adına Reliance’lar der.
Para değiş tokuşu ölçer, değeri değil
Bu bir kötü niyet meselesi değildir: paranın hiç yoktur, hatta çok iyi işler. Sorun, değeri ölçtüğünü ileri sürerken yalnızca değiş tokuşu ölçmesidir. Bir toplumu ayakta tutan şeyin tersine, hiçbir şey üretmeyen spekülasyon ya da doğanın milyonlarca yılda oluşturduğunu birkaç ayda yok eden çıkarım, «üretken» sayılır. Para, sayıya dökülebileni değer, dökülemeyeni değersizlik olarak adlandırır. Yüzyıllarca yararlı bir araç oldu; yalnızca hiçbir zaman bağlayan şeyi tanımak için tasarlanmadı.
«Reliance» ne demek
Bir Reliance, bağlayan şeydir: bir kişiyi topluluğa bağlayan bir katkı, bir jesti beslediği canlıya bağlayan bir özen. Paranın ölçtüğünü geri kalandan ayırdığı yerde, Reliance bağı korur. Ne bir paradır (ne biriktirilebilir ne de onunla spekülasyon yapılabilir), ne puandır (kimseyi sıralamaz), ne de nottur (bir hayatı asla bir skora indirgemez). Canlının dengesine gerçek bir katkının tanınmasıdır. Ölçüm değil, tanıma: getirileni sayıya dökmeyiz, onu tanırız.
Bir süzgeç: canlı
Reliance’ların kalbinde, basit bir kural her şeyi değiştirir: yalnızca canlının dengesine gerçekten katkıda bulunan bir Reliance üretebilir. Bir otoritenin buyruğuyla değil, çünkü bir tanıma süreci var olmayanı tanıyamaz. Sağlığa, topraklara ya da canlıya zarar veren bir etkinlik Reliance üretmez; bir yönetmelik yasakladığı için değil, hiçbir şeyi bağlamadığı için. Bunun nasıl işlediğini, temel olanın nasıl faturalanmadan herkese erişilebilir hâle geldiğini ve bu ölçütün bilgiyle nasıl evrildiğini yayımlanacak kitap açacak; bu yazı yalnızca fikri koyar.