Sageokrasi kimi zaman, örgütsel gerçeklerden kopuk soyut bir ütopya olarak görülür. Oysa ilkelerinin birçoğu, çoktan sınanmış uygulamalarda doğrudan yankı bulur: kurumsal yönetişim. Bağımsız danışma kurulları, etik komiteleri, sayısal çoğunluk kadar yetkinliğe de dayanan kararlar — bunlar ciddi kuruluşların her gün kullandığı, kimsenin demokrasiye tehdit olarak görmediği mekanizmalardır.
Şirketlerde çoktan kabul görmüş bir ilke
İyi yönetilen bir şirket, stratejik kararlarını yalnızca en kalabalık hissedarlarının oyuna bırakmaz. Deneyim ve sağduyunun temsil kadar ağırlık taşıdığı organlara dayanır: yönetim kurulu, denetim komitesi, etik komitesi. Sıradan bir örnek bunu somutlaştırır: büyük bir ilaç şirketinin etik komitesi, satış rakamlarında görünmeyen bir risk saptandığı için kârlı bir ürünün piyasaya sürülmesini durdurabilir. Hiçbir hissedar oylaması yapılmadı — bir çerçevenin hizmetine sunulan yetkinlik karar verdi. Sageokrasi yalnızca, ekonomik alanda çoktan benimsenmiş bu mantığı toplumsal seçimler ölçeğine genişletmeyi önerir.
Yetkinlik ile meşruiyet karşıt değildir
En yaygın itiraz, biri ötekini zorunlu olarak tehdit ediyormuş gibi yetkinliği demokratik meşruiyetle karşı karşıya getirir. Oysa kurumsal yönetişim, bir çerçevenin ikisini birlikte tutabildiğini gösterir: hissedarlar seçer, ama en karmaşık kararları aydınlatan ve tartan nitelikli organlardır. Haklı olarak, bu yönetişimin kimi zaman başarısız olduğu söylenecektir — skandallar, kısa vadecilik, ele geçirilmiş kurullar. Doğrudur, ve alınacak ders tam da budur: özel bir çıkar onu ele geçirdiğinde, yetkinlik yalnızca kâr azamileştirmesine hizmet ettiğinde başarısız olur. Sorgulanan ilke değil, amacıdır. Sageokrasi aracı korur — sağduyuyla aydınlanmış kararı — ve neye hizmet ettiğini değiştirir: artık hissedarların çıkarı değil, ortak yarar.
İcat edilecek değil, genişletilecek bir mantık
Amacın bu kayması projeyi somut kılar. Bir kent ölçeğinde bu, dürüstlükleri ve deneyimleriyle tanınan kişilerden oluşan, ağır bir kararı — bir altyapının konumlandırılması, uzun vadeyi bağlayan bir tercih — aydınlatmakla görevli bir organa benzerdi; seçilmişlerin yerini almadan, ama hiçbir temel meselenin seçim takvimi nedeniyle bir kenara itilmediğini güvence altına alarak. Sageokrasi bu yüzden benzeri görülmemiş bir model icat etmeyi istemez: iş dünyasının kendi amaçları için çoktan denediği bir mantığı, herkesin hizmetine sunar — ve bu arada, orada onu kimi zaman saptıran şeyi düzeltir.