De metropool is geen natuurlijke evolutie van de mensheid. Het is een recente constructie, geboren uit een precieze logica: middelen, macht en kansen in enkele punten samenballen. Velen hebben de megastad niet echt gekozen: men belandt er omdat daar het werk is, omdat men er studeert, bij gebrek aan beter. Anderen hebben haar wel gekozen en vinden er een kostbare vrijheid. Maar als geheel is deze manier van wonen niet de vrucht van een gemeenschappelijk verlangen, en ze is niet voor ons gemaakt.
De grote stad als symptoom
Over honderdduizenden jaren heeft de mens zich gevormd in collectieven waar iedereen iedereen kende, waar de gevolgen van zijn daden zichtbaar waren, waar de rechtstreekse band met de natuur mogelijk bleef. Daar vormden zich zijn ritme, zijn psychologie, zijn vermogen om de onderlinge afhankelijkheid waar te nemen. Anonimiteit, extreme dichtheid en de ontworteling van de natuur zijn geen vooruitgang: het zijn omstandigheden die op de gezondheid wegen, en die velen compenseren zoals ze kunnen. Dit betekent niet dat men wie dan ook uit de grote steden zal verjagen: niemand zal eruit verjaagd worden, en niemand zal er het wezenlijke ontberen. Het betekent dat ze een symptoom zijn, niet het toekomstmodel dat men zich soms voorstelt.
Elkaar kennen, een kwestie van schaal
In een sageocratische ordening structureert het gebied zich anders: niet langer in grote steden die opslorpen en samenballen, maar in netwerken van gemeenschappen op menselijke schaal, met elkaar verbonden. Elke is autonoom genoeg voor haar wezenlijke behoeften, en verbonden genoeg met de andere om van hun bijdragen te profiteren. De omvang wordt niet bepaald door een abstract beginsel, maar door een concrete vraag: hoe ver kunnen we elkaar werkelijk kennen, ieders bijdragen waarnemen, de gevolgen van onze daden op het geheel voelen? Daarboven vestigt zich de anonimiteit, en daarmee de ontsporingen die ze toelaat. Sommig antropologisch onderzoek plaatst deze schaal rond enkele honderden tot enkele duizenden mensen; daarboven zijn gemeenschappen van gemeenschappen beter dan één onbestemde entiteit.
Geen vreemden, noch van ver beslist
In deze logica zijn er geen vreemden in het collectief, enkel mensen die men nog niet kent. Kinderen groeien op met kennis van de boeren die hun voedsel voortbrengen, de ambachtslieden die hun huizen bouwden, de ouderen die het geheugen van de plek dragen. Beslissingen over de ruimte worden genomen in kringen waar ieder kan spreken, gehoord worden, begrijpen wat beslist wordt. Niets wordt van ver gepland door een overheid die het gebied niet ziet: alles komt voort uit wie het bewoont. Hoe deze netwerken zich verbinden, hoe men er woont en plekken doorgeeft, en hoe men van het huidige model naar dit model gaat, zal het boek, dat nog moet verschijnen, ontvouwen; dit artikel opent er enkel de deur toe.