Jiji kuu si maendeleo ya asili ya binadamu. Ni ujenzi wa hivi karibuni, uliozaliwa na mantiki maalum: kukusanya rasilimali, madaraka na fursa katika sehemu chache. Wengi hawakuchagua kweli jiji kubwa mno: mtu hufika humo kwa sababu ndiko kwenye ajira, ndiko anakosoma, kwa kukosa bora zaidi. Wengine walilichagua, na hupata humo uhuru wenye thamani. Lakini kwa ujumla, namna hii ya kuishi si tunda la tamaa ya pamoja, na haikutengenezwa kwa ajili yetu.
Jiji kuu kama dalili
Kwa mamia ya maelfu ya miaka, binadamu alijengeka katika makundi ambapo kila mmoja alimjua kila mmoja, ambapo athari za matendo yake zilionekana, ambapo uhusiano wa moja kwa moja na maumbile ulibaki wa kuwezekana. Ni humo ambako mdundo wake, saikolojia yake, uwezo wake wa kutambua kutegemeana viliundwa. Kutokujulikana, msongamano uliokithiri na kung’olewa kutoka maumbileni si maendeleo: ni hali zinazolemea afya, na ambazo wengi huzifidia kadiri wawezavyo. Hili halimaanishi kwamba mtu yeyote atafukuzwa kutoka majiji makubwa: hakuna atakayefukuzwa humo, wala atakayekosa mahitaji ya msingi humo. Linamaanisha kwamba ni dalili, si mfano wa baadaye unaowaziwa mara kwa mara.
Kujuana, suala la kipimo
Katika mpangilio wa kisageokrasia, eneo hupangika kwa namna nyingine: si tena kwa majiji makubwa yanayonyonya na kukusanya, bali kwa mitandao ya jamii za kipimo cha kibinadamu, zilizounganishwa. Kila moja ina uhuru wa kutosha kwa mahitaji yake ya msingi, na imeunganishwa vya kutosha na nyingine ili kunufaika na michango yao. Ukubwa haugewi na kanuni ya kufikirika, bali na swali halisi: hadi wapi tunaweza kujuana kweli, kutambua michango ya kila mmoja, kuhisi athari za matendo yetu kwa jumla? Zaidi ya hapo, kutokujulikana huingia, na pamoja nayo mtelemko unaoruhusu. Baadhi ya tafiti za anthropolojia huweka kipimo hiki karibu na mamia machache hadi maelfu machache ya watu; zaidi ya hapo, jamii za jamii ni bora kuliko chombo kimoja kisichobainika.
Si wageni, wala kuamuliwa kwa mbali
Katika mantiki hii hakuna wageni katika kundi, ni watu tu ambao bado hatujawajua. Watoto hukua wakiwajua wakulima wanaozalisha chakula chao, mafundi walioujenga nyumba zao, wazee wanaobeba kumbukumbu ya mahali. Maamuzi kuhusu nafasi huchukuliwa katika miduara ambapo kila mmoja anaweza kuzungumza, kusikilizwa, kuelewa kinachoamuliwa. Hakuna kinachopangwa kwa mbali na mamlaka isiyoliona eneo: kila kitu huchipuka kutoka kwa wanaokaa humo. Jinsi mitandao hii inavyounganika, jinsi wanavyokaa humo na kurithisha maeneo, na jinsi wanavyohama kutoka mfano wa sasa kwenda huu, kitabu kitakachochapishwa kitayafungua; makala hii huufungua tu mlango wake.