Metropol, insanlığın doğal bir evrimi değildir. Yakın tarihli bir kurgudur, kesin bir mantıktan doğmuştur: kaynakları, iktidarı ve fırsatları birkaç noktada toplamak. Pek çok kişi megakenti gerçekten seçmedi: oraya varılır, çünkü iş oradadır, okunan yer orasıdır, daha iyisi olmadığı için. Başkaları onu seçti ve orada değerli bir özgürlük buluyor. Ama bütünü içinde bu yaşama biçimi ortak bir arzunun ürünü değildir ve bizim için yapılmamıştır.
Bir belirti olarak büyük şehir
Yüz binlerce yıl boyunca insan, herkesin herkesi tanıdığı, edimlerinin etkilerinin görünür olduğu, doğayla dolaysız ilişkinin mümkün kaldığı topluluklarda oluştu. Ritmi, ruhsallığı, karşılıklı bağımlılığı sezme yetisi orada biçimlendi. Anonimlik, aşırı yoğunluk ve doğadan kopuş birer ilerleme değildir: sağlığa ağır gelen ve pek çoğunun elinden geldiğince telafi ettiği koşullardır. Bu, kimsenin büyük şehirlerden kovulacağı anlamına gelmez: kimse oradan kovulmayacak, kimse orada temel olandan yoksun kalmayacak. Onların bir belirti olduğu, kimi zaman düşlenen gelecek modeli olmadığı anlamına gelir.
Birbirini tanımak, bir ölçek meselesi
Sageokratik bir örgütlenmede toprak başka türlü yapılanır: artık emen ve toplayan büyük şehirlerde değil, birbirine bağlı, insan ölçeğinde topluluk ağlarında. Her biri temel ihtiyaçları için yeterince özerk, ötekilerin katkılarından yararlanacak kadar da onlara bağlıdır. Boyut soyut bir ilkeyle değil, somut bir soruyla belirlenir: birbirimizi gerçekten nereye kadar tanıyabilir, herkesin katkılarını sezebilir, edimlerimizin bütün üzerindeki etkilerini hissedebiliriz? Ötesinde anonimlik yerleşir ve onunla birlikte izin verdiği savrulmalar. Antropolojideki bazı araştırmalar bu ölçeği birkaç yüz ile birkaç bin kişi arasında konumlar; ötesinde, tek bir belirsiz bütündense toplulukların topluluğu yeğdir.
Ne yabancılar, ne uzaktan karar
Bu mantıkta toplulukta yabancı yoktur, yalnızca henüz tanımadığımız kişiler vardır. Çocuklar, yiyeceklerini üreten çiftçileri, evlerini kuran zanaatçıları, yerin belleğini taşıyan yaşlıları tanıyarak büyür. Mekâna dair kararlar, herkesin konuşabildiği, dinlenildiği, neyin kararlaştırıldığını anlayabildiği çemberlerde alınır. Hiçbir şey, toprağı görmeyen bir otorite tarafından uzaktan planlanmaz: her şey orada yaşayanlardan doğar. Bu ağların nasıl bağlandığını, orada nasıl yaşanıp yerlerin nasıl aktarıldığını ve bugünkü modelden buna nasıl geçildiğini yayımlanacak kitap açacak; bu yazı yalnızca kapısını aralar.